Skip to main content

Çocuklukta Geçen Alerji ve Astım Yetişkinlikte Geri Döner mi?


Alerji & Klinik İmmünoloji

Çocuklukta Geçen Alerji ve Astım Yetişkinlikte Geri Döner mi?

Uzm. Dr. Nurhan Sayaca · Alerji & Klinik İmmünoloji, İç Hastalıkları · Bursa

Çocukken astımınız ya da alerjik nezleniz vardı. Ergenlikte belirtiler azaldı ve bir daha geri gelmeyeceğini düşündünüz. Yıllar sonra aynı hapşırık atakları, burun tıkanıklığı ya da nefes darlığı yeniden başladıysa bu durumla karşılaşan tek kişi siz değilsiniz. “Alerjim çocuklukta kaldı” düşüncesi, alerji polikliniğinde en sık karşılaştığımız yanılgılardan biridir.

Uzm. Dr. Nurhan Sayaca anlatıyor

Çocukluktaki Alerji Gerçekten Geçer mi?

Alerjik hastalıkların temelinde çoğunlukla genetik bir yatkınlık bulunur. Tıpta bu duruma atopi denir. Atopik yapıdaki kişilerde bağışıklık sistemi, çoğu insan için zararsız olan polen, ev tozu akarı veya hayvan tüyü gibi maddelere aşırı tepki verir. Bu yatkınlık çevresel etkenlerle birleştiğinde alerjik rinit ve alerjik astım gibi tablolar ortaya çıkar.

Çocukluk ve ergenlik döneminde bağışıklık sistemi olgunlaşır, hava yolları büyür ve belirtiler belirgin şekilde azalabilir. Hastalığın uzun yıllar sessiz seyrettiği bu döneme remisyon denir. Bazı kişilerde remisyon kalıcı olur. Bir kısmında ise yatkınlık varlığını sürdürür.

Bu durumda alerji iyileşmiş değildir, yalnızca uykuya dalmıştır.

Yetişkinlikte Alerjiyi Yeniden Uyandıran Etkenler

Uykudaki bağışıklık hafızası yetişkinlikte bazı etkenlerle yeniden tetiklenebilir:

Yoğun Stres ve Hormonal Değişimler
Uzun süreli stres bağışıklık dengesini bozabilir. Gebelik ve menopoz gibi hormonal dönemler de alerjik belirtilerin şiddetini değiştirebilir.
Sigara Dumanı ve Hava Kirliliği
Hava yollarının iç yüzeyini tahriş eder ve aşırı duyarlılığı artırır. Pasif maruziyet de bu etkiyi taşır.
Yeni Alerjenlerle Karşılaşma
Ev ya da iş değişikliği kişiyi daha önce tanımadığı alerjenlerle karşı karşıya bırakabilir. Rutubetli bir ev, yeni edinilen bir evcil hayvan veya iş yerindeki tozlar ve kimyasallar bu duruma örnektir.
Ağır Solunum Yolu Enfeksiyonları
Özellikle viral enfeksiyonlar hava yollarındaki iltihabı artırır. Enfeksiyon geçtikten sonra haftalarca süren öksürük ve hırıltı bırakabilir.

Bu etkenler bağışıklık sistemini yeniden harekete geçirdiğinde alerjik iltihap tekrar alevlenir ve çocukluktan tanıdık belirtiler geri döner.

Hangi Belirtilere Dikkat Etmelisiniz?

  • 1
    Burun belirtileri: Mevsimsel ya da yıl boyu süren hapşırık, burun akıntısı ve tıkanıklık.
  • 2
    Göz belirtileri: Gözlerde kaşıntı ve sulanma.
  • 3
    Gece öksürüğü: Özellikle gece veya sabaha karşı artan alerjik öksürük.
  • 4
    Solunum belirtileri: Göğüste sıkışma hissi, hırıltılı solunum, efor sırasında nefes darlığı.
  • 5
    Uzayan soğuk algınlıkları: Soğuk algınlıklarının her zamankinden uzun sürmesi.

Her nefes darlığı eski astımın dönüşü değildir. Yetişkin yaşta ortaya çıkan şikayetler her zaman çocukluk alerjisinin geri dönüşü anlamına gelmez. Yetişkinlikte ilk kez başlayan astım, iş yeri maruziyetine bağlı mesleki astım, alerjik olmayan rinit, reflü ve uzun süre sigara içenlerde KOAH benzer belirtilere yol açabilir. Bu tabloların tedavisi birbirinden farklı olduğu için doğru ayrımın uzman tarafından yapılması önemlidir.

Tanı Nasıl Konur?

Çocuklukta yapılan testler bugünkü durumunuzu yansıtmayabilir. Yıllar içinde alerjen profili değişebilir, yeni duyarlılıklar gelişebilir. Bu nedenle değerlendirme güncel testlerle yapılır:

Cilt Testi
Deri Prick Testi
Yaygın alerjenlere duyarlılığı kısa sürede gösterir.
Kan Testi
Spesifik IgE Ölçümü
Deri testinin uygun olmadığı durumlarda veya ek bilgi gerektiğinde kullanılır.
Akciğer Testi
Solunum Fonksiyon Testi
Hava yollarındaki daralmayı ve bunun ilaçla geri dönüp dönmediğini değerlendirir.
Nefes Testi
FeNO Ölçümü
Nefeste nitrik oksit ölçümüdür. Gerekli durumlarda hava yolu iltihabı hakkında bilgi verir.

Tedavide Neler Yapılabilir?

Tedavi kişiye göre planlanır. Tetikleyici alerjenlerden korunma, burun spreyleri ve gerektiğinde inhaler ilaçlar belirtileri kontrol altına almanın temelini oluşturur. Uygun hastalarda alerji aşısı (immünoterapi), bağışıklık sisteminin alerjene verdiği yanıtı uzun vadede değiştirmeyi hedefleyen bir seçenektir.

Ne Zaman Uzmana Başvurmalısınız?

Belirtiler birkaç haftadan uzun sürüyorsa, sizi geceleri uykudan uyandırıyorsa, günlük aktivitelerinizi kısıtlıyorsa veya reçetesiz ilaçlarla geçmiyorsa beklemek doğru değildir. Zamana bırakmak yerine bir alerji ve immünoloji uzmanına başvurarak bağışıklık yanıtınızı güncel testlerle değerlendirtmeniz gerekir. Randevu ve bilgi için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Acil durum: Konuşmakta zorlanacak kadar nefes darlığı, dudaklarda morarma veya ilaçlara yanıt vermeyen ağır bir atak yaşıyorsanız vakit kaybetmeden en yakın acil servise başvurun.
Uzm. Dr. Nurhan Sayaca
Uzm. Dr. Nurhan Sayaca
Alerji & Klinik İmmünoloji, İç Hastalıkları · Bursa

Polikliniğimde en sık karşılaştığım yanılgılardan biri “alerjim çocuklukta kaldı, bitti” düşüncesidir. Çocuklukta bağışıklık sistemi olgunlaştıkça belirtiler baskılanabilir ve hastalık uzun yıllar sessiz kalabilir. Ancak bu, alerjinin iyileştiği anlamına gelmez.

Yetişkin yaşta çocukluk alerjileriniz yeniden nüksettiyse zamana bırakmayın. Bağışıklık yanıtınızı güncel testlerle değerlendirmek, size uygun tedaviyi planlamanın ilk adımıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Evet. Alerjen duyarlılıkları yıllar içinde değişebilir. Çocukluktaki test sonuçları bugünkü tedavi planı için yeterli bilgi vermeyebilir.
Astım çoğu zaman tamamen ortadan kalkmaz. Ancak doğru tanı ve düzenli tedaviyle belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir ve kişi günlük yaşamını rahatça sürdürebilir.
Antihistaminikler bazı belirtileri hafifletebilir. Ancak özellikle nefes darlığı veya öksürük varsa altta yatan hava yolu iltihabının değerlendirilmesi gerekir. İlaç seçimi muayene ve test sonuçlarına göre yapılmalıdır.

Alerjiniz Geri Döndüyse Zamana Bırakmayın

Çocuklukta sessizleşen bir alerjinin yetişkinlikte yeniden ortaya çıkması beklenmedik bir durum değildir. Doğru tanı ve kişiye özel bir tedavi planıyla belirtiler kontrol altına alınabilir ve günlük yaşam kalitesi korunabilir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bireysel tanı ve tedavi planı için mutlaka bir alerji uzmanına başvurulması gerekir.